Savaş, Petrol ve Gaz Boru Hatları: Washington’un Jeopolitik Ekseni Türkiye – F. William Engdahl

Global Research, 14 Nisan 2009

ABD Başkanı Obama’nın Türkiye ziyareti, Başkan’ın konuşmasında belirtilenden çok daha önemli. Washington için Türkiye bugün, Moskova ile bağlarını nasıl geliştireceğine ve enerji boru hatları konusundaki rolüne bağlı olarak, Avrasya güç denklemini Washington lehine veya aleyhine çevirebilecek bir jeopolitik “eksen devlet” haline gelmiştir.

Ankara Rusya ile daha yakın bir işbirliğine karar verirse, Gürcistan’ın konumu istikrarsız hale gelir ve Azerbaycan’dan Avrupa’ya doğalgaz boru hattı rotası, yani Nabucco Boru Hattı, bloke olur. Birleşik Devletler ile işbirliği yapar ve ABD himayesi altında Ermenistan’la kalıcı bir anlaşmaya ulaşırsa, Rusya’nın Kafkaslar’daki konumu zayıflar ve Avrupa’ya doğalgaz için alternatif bir rota açılır, bu ise Avrupa’ya karşı Rus baskısını azaltır.

Washington için Almanya’yı ABD ile yakın işbirliği içine sokmanın anahtarı Almanya’nın Rus enerji akışına bağımlılığını zayıflatmak. Geçtiğimiz son üç kış boyunca iki kez, Washington, Ukrayna’da kendi seçtirdiği Başkan’ı, Viktor Yushchenko’yu, Almanya’ya ve diğer AB güzergahlarına Rusya’dan gaz akışının keyfi şekilde kesilmesini sağlamaya el altından teşvik etti. Bu eylemlerin tek amacı AB hükümetlerini Rusya’nın güvenilir bir enerji ortağı olmadığına ikna etmekti. Obama’nın Ankara ziyareti ile Washington, Azerbaycan’dan gelip Türkiye üzerinden geçen ve teorik olarak en azından AB’nin Rusya gazına bağımlılığını azaltacak olan sıkıntılı Nabucco alternatif gaz boru hattı için Türk desteğini arkasına almak istiyor.

Türkiye-AB sorunu

Ancak, Türkiye Başbakanı Erdoğan, Obama ile işbirliğine ne kadar istekli olursa olsun, Türkiye’nin AB ile ilişkileri sorunu, Fransa tarafından açıktan, Almanya tarafındansa daha örtük şekilde karşı çıkılan can sıkıcı AB üyeliği meselesi ile ayrılmaz bir şekilde bağlı.

Türkiye, yeni kaynaklardan gelen enerjinin Ortadoğu, Orta Asya ve Kafkaslar’dan Avrupa’ya geçebileceği sınırlı rotalardan biri. Kafkaslar, Orta Asya, Ukrayna, Ortadoğu ve Balkanlar’da kayda değer bir etkiye sahip olan Türkiye, Birleşik Devletler’le ittifaka hazır, Rusya savunmada ve Almanya’nın Rusya ile bağları son derece zayıflamış durumda. Türkiye bunun yerine Rusya ile işbirliğini seçerse, Rusya inisiyatifi elde tutmayı sürdürür ve Almanya Rus enerjisine bağımlı kalır. Moskova’da, ABD stratejisinin, Ukrayna ve Gürcistan üzerinden NATO’yu artık Rusya’nın ön kapısına genişletmek olduğu netleşeli beri, Rusya ekonomik “havucu” olan geniş doğalgaz kaynaklarını, en azından Batı Avrupa’yı, özellikle de Almanya’yı, Rusya’ya doğru nötralize etmek için kullanma konumuna geçti. Bu bakımdan Aralık 1999’da Rusya Başkanı olarak seçilen adamın KGB kariyerinin büyük kısmını Almanya’da geçirmiş olması kayda değer.

Türkiye ve ABD Oyunu

Obama ve Washington’un derin bir oyun oynadıkları daha da netleşiyor. Toplantıların birkaç hafta öncesinde, Avrupalıların Afganistan’a asker gönderme veya Birleşik Devletler’i alakadar eden daha fazla ekonomik teşvik gibi konulara meyletmeyecekleri aşikar hale gelince, Obama Türkiye’ye bir seyahat planladı.

Prag’daki AB toplantısı sırasında Obama, birçok AB üyesinin korktuğu üzere, AB üyeliğinin serbest dolaşıma kapı açarak özellikle Fransa ve Almanya’yı zor bir duruma düşüreceğini iyi bilerek, Türkiye’nin AB üyelik başvurusunu etkin şekilde destekledi.  Obama, özellikle de Birleşik Devletler bir AB üyesi değilken, jeopolitik ateşle oynadığını bilerek AB devletlerini bu konuda özellikle karşısına aldı. Türkiye’deki Erdoğan hükümetinin gözüne girmek için kasti ve ucuz bir yoldu bu.

NATO toplantısı sırasında, gündemdeki bir anahtar konu da yeni ittifak genel sekreterinin seçilmesiydi. Favori, eski Danimarka Başbakanı Anders Fogh Rasmussen’di. Türkiye, Danimarka’da yayınlanan Hazreti Peygamber karikatürlerini savunduğu için Rasmussen’e karşı çıktı. NATO konsensüsle işliyor, bu nedenle tek bir üye bile Rasmussen’i bloke edebilir. Türkler vetolarını geri çektiler ve karşılığında NATO’da genel sekreter yardımcılığı dahil iki kilit konum elde ettiler.

Türkiye böylelikle NATO’daki mevkisini yükseltti, Birleşik Devletler’in bir üyesi olmadığı Avrupa Birliği üyelik başvurusu konusunda Obama’nın gayretli savunusunu aldı. Ardından Obama, Birleşik Devletler’in İslam’la olan  ilişkisinde kendisine daha ileri bir konum sağlayacak olan önemli bir uluslararası toplantı için Türkiye’ye gitti.

Rusya Boyutu

ABD-Rus görüşmeleri sırasında Obama tarafından Bush Yönetiminin önceki konumundan hiçbir köklü değişiklik yapılmamıştı. Rusya, Washington ile Polonya ve Çek Cumhuriyeti’nde yapılması planlanan ABD füze ve radar üsleri üzerine yapılacak bir anlaşmanın belirsiz doğası karşılığında Washington’un İran’a nükleer programı konusunda baskı yapma fikrini reddediyor. ABD, Washington tarafından Moskova ile Kiew arasındaki anlaşmazlığı arttırmak için tasarlanmış bir adım olarak, Ukrayna ile askeri tedarik aktarımı konusunda anlaşmaya vardığını söyleyerek, Afganistan’a askeri ve diğer tedariklerin ulaştırılmasının Rusya’ya bağlı olmadığını iddia ediyor. Ayrıca, NATO bildirgesi Ukrayna ve Gürcistan’ın NATO’ya alınması fikrini yasaklamadı. Washington için en önemli jeopolitik ödül Moskova ancak açık ki Türkiye Obama tarafından bu oyunda rol alması için pohpohlanıyor.

Almanya’nın, Rusya’yı bloke etme konusunda Obama’ya katılmayacağı açık. Yalnızca Almanya’nın enerji kaynağı konusunda Rusya’ya bağımlı olması nedeniyle değil. Almanya, Berlin’de, Almanya’ya karşı gerçek bir acil tehdit olarak görülmeyen Rusya’yı karşısına almaya hiç istekli değil. Berlin için, en azından şimdilik, Rusya meselesi seslendirilmeyecek.

Aynı zamanda, Türkiye ile Ermenistan arasında son derece önemli bir olay şekillenmekte. Ermeniler, Türklerin reddettiği bir suçlama olan 1. Dünya Savaşı sırasındaki kitlesel Ermeni katliamı için uzun bir süredir Türkiye’yi sorumlu tutuyorlardı. ABD Kongresi, Ermenilere karşı “Türk soykırımını” mahkum eden provokatif bir kararı değerlendiriyor. Türkiye bu suçlamalara karşı son derece hassas ve Kongre’nin böyle bir kararı geçirmesi Türkiye ile Washington arasındaki diplomatik ilişkilerde kırılma anlamına gelecektir. Obama’nın ziyaretinden sonra Ankara, Ermenistan ile olası herhangi bir ABD Kongresi kararının etkisini elimine edecek, diplomatik ilişkileri de kapsayan bir anlaşmayı tartışmaya başladı.

Türkiye’den Ermenistan’a bir açıklık, tüm bir bölgenin güç dengelerini değiştirecektir. Kafkaslar’da 2008 Ağustos’undaki Gürcü-Rus çatışmasından bu yana, Rusya için stratejik olarak hayati önemde bir alan istikrarsız hale gelmiş durumda. Rus askerleri Güney Osetya’da kalmayı sürdürüyor. Rusya ayrıca Ermenistan’da da askere sahip ki bu Rusya’nın Gürcistan’ı sardığı anlamına geliyor.

Türkiye Washington ile Moskova arasındaki bu karmaşık jeopolitik güç dengesi oyununun en önemli bağlantısı. Türkiye Rusya ile işbirliğine karar verirse, Gürcistan’ın konumu son derece güvensiz bir hale gelir ve Azerbaycan’dan Avrupa’ya muhtemel boru hattı bloke olur. Türkiye Washington ile işbirliğine karar verirse ve aynı zamanda Ermenistan ile ABD himayesi altında kalıcı bir anlaşmaya varırsa, Rusya’nın Kafkaslar’daki tüm konumu zayıflar ve Avrupa’ya doğalgaz için alternatif bir rota gündeme gelir, bu ise Batı Avrupa’ya karşı Rus baskısını azaltır.

Bu nedenle, Avrupalılarla sonuçsuz toplantılara katılmış olarak, Obama, Avrupa ile seçenekler arasında bulunmayan bir şekilde anlamsız bir karşı karşıya kalışa neden olmamayı seçti. Bunun yerine, Obama, ziyaretini, Ermenistan ile anlaşmanın ne anlama geldiğini tartışmak ve Türkleri, Rusya’nın küçük ortağını oynamak yerine Kafkaslar’da Rusya’ya meydan okuyarak büyük oynamaya ikna etmek üzere Türkiye’ye bir seyahatle tamamladı.

Avrupa turundaki en önemli Obama konuşması, Türkiye ABD desteği ile NATO siyasi yapısında kilit noktalar elde ettikten sonra geldi. Obama, konuşmasında AB karşısında Türkiye’nin tarafını tuttu ve Türkiye’ye Washington’un arkasında olduğunu gösterdi. Obama’nın Ankara’da iyi karşılanan konuşması, Türkiye’yi yükselen bir bölgesel güç olarak betimledi. Bu tatlı sözler, bu doğrultuda hareket etmesi durumunda Türkiye’ye pahalıya mal olacak.

Washington Türkiye’yle kur yaparken Moskova da boş durmuyor. Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, geçtiğimiz Şubat ayında Başkan Dmitry Medvedev’le görüşeceği Rusya Federasyonu’na dört günlük bir ziyarette bulundu ve ayrıca ortak yatırımları görüştüğü, Tataristan’ın başkenti Kazan’a da gitti. Gül’e, Türk işadamlarından oluşan geniş bir delegasyonun yanı sıra dış ticaret ve enerji bakanları eşlik etti. Avrasya’nın hakimiyeti için bu karmaşık üç-yollu Büyük Oyun’daki bahisler, Obama’nın Ankara gezisi sonrasında ciddi şekilde yükseldi. Türkiye, doğalgazının yüzde 65’ini ve petrolünün yüzde 25’ini Rusya’dan ithal ediyor. Bu yüzden Türkiye, kömür dahil Rus enerji kaynaklarına artan şekilde bağımlılık geliştiriyor.

27 Mart 2009’da, Azerbaycan petrol şirketi SOCAR ile Rus Gazprom arasında bir protokol imzalandı. Protokol, Azerbaycan doğalgazının Ocak 2010’dan başlayarak Rusya’ya teslimine dair bir beyanname içeriyor.

Gazprom’un Azerbaycan’la böyle bir anlaşma yapmaya istekli olmasının altında yatan tek neden, Azerbaycan’ın, planlanan AB Nabucco boru hattına, doğalgazı Türkiye üzerinden Azerbaycan ve Orta Asya devletlerinden güney doğu Avrupa’ya taşımak için gaz sağlayabilecek olan İran ve Türkmenistan (ikisi de sorunlu) dışındaki tek devlet olması değildi. Gerçekte, gaz yalnızca Azerbaycan’dan gelebilir. Rusya, Nabucco projesine karşı bir alternatif olarak, yine Azerbaycan gazına ihtiyaç duyan, böylelikle sonuç olarak Rusya’nın Nabucco’nun realizasyon şansını zayıflattığı Güney Akım’ı öne sürdü. Obama stratejisinin Rusya’nınkinden daha az agresif olmadığı kesin. Cheney ve Bush’ın oynadıklarından çok az farkı olan bir desteyle oynuyor.

Global Research sitesindeki İngilizcesinden çevrildi.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s