Honduras’ta darbe: OBAMA’NIN İLK DARBESİ – Eva Golinger

Global Research, 29.06.09

Honduras Başkanı Zelaya kaçırıldı
[Not: Caracas saatiyle 11:15 civarında, Başkan Zelaya, San Jose, Costa Rica’da Telesur’dan canlı yayında konuşmaktaydı. Sabahın erken saatlerinde askerlerin evine girdiğini, ateş açtığını ve darbeye direnmesi halinde kendisini ve ailesini öldürmekle tehdit ettiklerini doğruladı. Askerler tarafından zorla hava üssüne götürülerek Costa Rica’ya gönderildiğini söyledi. ABD hükümetinin darbeyi kamuoyu önünde kınamasını, aksi takdirde bunun darbeye onay verdiği anlamına geleceğini belirtti.]

C aracas, Venezüella – Cep telefonumda bipleyen mesajda “Dikkat, Zelaya kaçırıldı, Honduras’ta darbe, duymayan kalmasın” yazıyordu. Bir pazar sabahı uyandırılmak için kaba bir yol, özellikle de bugün milyonlarca Honduraslı anayasayı reforme etmek üzere anayasal (kurucu) bir meclisin toplanmasının oylanacağı bir referandum için ilk kez kutsal seçme haklarını kullanmaya hazırlanıyorken. Görünüşe bakılırsa ihtilafın merkezinde bugün yapılması planlanan ve bağlayıcı bir oylama olmaktan çok Honduraslıların çoğunluğunun anayasalarını değiştirme sürecine girmeye istekli olup olmadıklarını belirleyecek bir kamuoyu yoklaması olan referandum var.

Böyle bir inisiyatif bugüne kadar, Honduras halkının politik süreçlerine katılımına çok az izin veren çok sınırlı bir anayasaya sahip Orta Amerika devletinde hiç yaşanmadı. Reagan Yönetimi’nin Orta Amerika’daki kirli savaşının zirvesi günlerinde, 1982’de yazılan mevcut anayasa, iktidardakilerin hem ekonomik hem de siyasi olarak halkın müdahalesine çok az izin verecek şekilde gücü elde tutmayı sürdürmelerini sağlamak üzere tasarlandı. Honduras Liberal Parti platformu ile 2005 Kasım’ında seçilen Zelaya, referandumun, halkın çoğunluğunun bir anayasal reformun gerekliliği konusunda hemfikir olup olmadığını belirlemek üzere yapılacak bir kamuoyu yoklaması olduğunu belirtmişti. Ülkedeki işçi sendikaları ile sosyal hareketlerden oluşan bir çoğunluk tarafından desteklenmekteydi. Kamuoyu yoklaması gerçekleşseydi, sonuçlara bağlı olarak, Kasım’da yapılacak olan ve anayasal (kurucu) bir meclis oluşturulması yönünde önümüzdeki seçimler sırasında bir referandum düzenlenecekti. Yine de, bugün yapılması planlanan yoklama bağlayıcı değildi.

Gerçekte, yoklama, gerçekleşmesinden günler önce, Kongre’nin talebi üzerine Honduras Anayasa Mahkemesi tarafından yasadışı ilan edildi. Bu iki kurum da Zelaya karşıtı çoğunluğa sahip ve ultra muhafazakar parti Honduras Ulusal Partisi (PNH)’nin üyeleri yoğunluklu. Bu hareket sokaklarda Başkan Zelaya lehinde kitlesel protestolara yol açtı. 24 Haziran’da başkan, Pazar günkü seçimlerde seçim malzemelerinin dağıtımını yapması için orduya izin vermeyi reddetmesi üzerine genelkurmay başkanı General Romeo Vasquez’i görevden aldı. General Romeo Vasquez malzemeleri sıkı askeri kontrol altında tutarak başkanın destekçilerine dahi vermeyi reddetti ve planlanan referandumun Anayasa Mahkemesi tarafından yasadışı ilan edildiğini, bu nedenle başkanın emirlerini yerine getiremeyeceğini belirtti. ABD’de olduğu gibi, Honduras Başkanı da Başkomutan ve askeri kararlar konusunda son söz hakkına sahip, bu nedenle General’in görevden alınmasını istedi. Savunma Bakanı Angel Edmundo Orellana da, bu artan gerilim durumuna bir yanıt olarak istifa etti.

Ancak sonraki gün, Honduras Anayasa Mahkemesi görevden almanın “anayasaya aykırı” olduğuna hükmederek General Romeo Vasquez’i genelkurmay başkanlığına iade etti. Binlerce kişi Honduras’ın başkenti Tegucigalpa sokaklarına çıkarak Başkan Zelaya’ya destek gösterileri yaptı ve Pazar günkü bağlayıcı olmayan referandumun yapılmasına olan kararlılıklarını gösterdi. Cuma günü, başkan ve destekçilerinden oluşan yüzlerce kişilik bir grup ordunun elinde tuttuğu seçim malzemelerini almak üzere hava üssü yakınına yürüdü. O akşam Zelaya, farklı siyasi partilerden ve sosyal hareketlerden bir grup politikacı ile birlikte ulusal basına bir konferans verdi ve ülkede birlik ve barış çağrısı yaptı.

Cumartesi itibariyle Honduras’taki durumun sakinleştiği bildirilmekteydi. Ancak Pazar günü erken saatlerde, yaklaşık 60 kişilik bir silahlı askeri güç başkanın evine girerek Zelaya’yı rehin aldı. Saatlerce süren karmaşanın ardından, başkanın yakındaki bir hava üssüne götürülüp komşu Costa Rica’ya gönderildiğini rapor eden haberler su yüzüne çıktı. Şu ana kadar başkanın bir görüntüsü yoktu ve hayatının tehlike altında olup olmadığı bilinmiyor.

Başkan Zelaya’nın eşi Xiomara Castro de Zelaya, Caracas saatiyle 10.00 civarında Telesur’da canlı yayına çıktı ve Pazar erken saatlerde askerlerin evlerine ansızın saldırarak ateş açtıklarını, başkanı hırpalayıp gözaltına aldıklarını bildirdi.“Korkaklıklarını açığa vurdular” sözleri ile bu yasadışı kaçırma olayının hiç kimsenin beklemediği bir anda gerçekleştirilmesine vurgu yaptı. Castro de Zelaya ayrıca eşinin hayatının “kurtarılması” çağrısında bulunarak kendisinin de durumundan haberdar olmadığını gösterdi. Hayatlarının halen “ciddi tehlike” altında olduğunu söyledi ve uluslararası topluma bu yasadışı darbeyi kınama ve ülkede anayasal düzeni yeniden sağlamak üzere hızla harekete geçme çağrısı yaptı, buna demokratik yollardan seçilen Zelaya’nın kurtarılması ve dönüşü de dahil.

Bolivya Başkanı Evo Morales ve Venezüella Başkanı Hugo Chavez Pazar sabahı Honduras’taki darbeyi kınayan açıklamalar yaptılar ve uluslararası topluma demokrasinin yeniden tesisini ve anayasal başkanın görevine geri dönmesini sağlama çağrısında bulundular. Geçtiğimiz Çarşamba günü, 24 Haziran’da, Honduras’ın da üyesi olduğu Amerika için Bolivarcı Seçenek (ALBA), Ekvador, Antigua & Barbados ve St. Vincent’ın üyeliğini kutlamak üzere olağanüstü toplantı. Honduras Dışişleri Bakanı Patricia Rodas’ın katıldığı toplantı sırasında, Başkan Zelaya’yı destekleyen ve onun egemenliğini ve Honduras’ın demokratik sürecini engellemeye dönük her türlü girişimi kınayan bir bildiri okundu.

Honduras’tan gelen haberler devlet televizyonu Canal 8’in darbeciler tarafından kapatıldığı yönünde. Sadece dakikalar öncesinde Telesur Honduras’daki ordunun ülkedeki tüm elektriği kapattığını duyurdu. Halen yayın yapan televizyon ve radyo istasyonları, Dışişleri Bakanı Patricia Rodas’a göre darbe veya Başkan Zelaya’nın kaçırılması konusunda hiçbir haber yapmıyorlar. Dakikalar önce Telesur’da “Telefon ve elektrik kesildi”, diyordu Rodas.“Medya çizgi film ve pembe dizi gösteriyor ve halkı Honduras’ta olanlar konusunda bilgilendirmiyor.” Durum ürkütücü şekilde Nisan 2002’de Venezüella’da Başkan Chavez’e karşı düzenlenen darbeyi hatırlatıyor. O zaman da medya önce darbeyi destekleyici şekilde bilgi manipülasyonu yaparak ardından insanlar protestoya başladığında ve darbeciler yenilip de Chavez (ki kendisi de asker tarafından kaçırılmıştı) kurtulup anayasal düzen sağlandığında tüm bilgileri gizleyip üç maymunu oynayarak darbede kilit bir rol oynamıştı.

Honduras geçtiğimiz yüzyılda diktatörlük ve sayısız askeri işgal dahil yoğun ABD müdahalesinin kurbanı olmuş bir ulus.Honduras’taki en son büyük ABD hükümet müdahalesi 1980’lerde, Reagan Yönetimi Orta Amerika’da herhangi bir olası “komünist tehdidi” önlemek üzere ölüm mangalarını ve paramiliterleri fonladığında yaşandı. O zaman, ABD’nin Honduras Büyükelçisi John Negroponte idi ve bölgedeki binlerce faili meçhul ve kayıptan sorumlu olan Honduraslı ölüm mangalarının doğrudan fonlanmasından ve eğitilmesinden sorumluydu.

Cuma günü, Amerikan Devletler Örgütü (OAS), Honduras’taki krizi ele almak üzere özel bir toplantı gerçekleştirdi ve sonrasında demokrasiye yönelik tehditleri kınayan ve durumu incelemek üzere bir grup temsilcinin OAS’a gitmesini salık veren bir bildiri yayınladı. Ancak yine de, Cuma günü, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Phillip J. Crowley, ABD hükümetinin Başkan Zelaya’ya karşı olası darbe konusundaki pozisyonunu açıklamayı reddetti ve bunun yerine Washington’un Honduras başkanına karşı muhalefeti desteklediğini ima eden çok muğlak bir açıklama yayınladı. Diğer birçok Latin Amerika hükümeti açık şekilde Honduras’taki darbe planlarına karşı olduklarını bildiren sert açıklamalar yapıp Honduras’ın anayasal seçilmiş başkanı Manuel Zelaya’ya desteklerini belirtirken, ABD sözcüsü şunları söyledi: “Honduras politikacıları arasında anayasal reform üzerine 28 Haziran tarihli kamuoyu yoklaması konusunda siyasi diyalogda yaşanan bozulmadan endişeliyiz. Tüm tarafları, Amerika Demokratik Sözleşmesi’nin ilkeleri ile uyum içindeki Honduras anayasası ve Honduras yasalarına bağlı olan mevcut siyasi çıkmaza anayasal demokratik bir çözüm aramaya davet ediyoruz.”

Pazar sabahı 10.30 itibariyle, Washington’dan Honduras’taki askeri darbeye ilişkin başka hiçbir açıklama yapılmamıştı. Orta Amerika devleti büyük oranda ABD ekonomisine bağımlı durumda. Bunun nedeni, en büyük gelir kaynaklarından birinin, Washington’un 1980’lerde yürüttüğü kirli savaş sırasında savaş bölgesinden kaçmak için ABD topraklarına yapılan yoğun göçün bir sonucu olarak hayata geçirilen “geçici olarak korunan statü” programı altında ABD’de çok sayıda Honduraslının çalışması. Honduras’ın bir başka önemli kaynağı ise USAID, “demokrasiyi teşvik” programları için yılda 50 milyon dolar sağlamakta. Bu programlar genellikle, tıpkı Venezüella, Bolivya ve bölgedeki diğer ülkelerde olduğu gibi, ABD çıkarlarına uygun STÖ’leri ve siyasi partileri destekliyor. Pentagon ayrıca Honduras’ta Soto Cano’da bir askeri üsse sahip, bu üste yaklaşık 500 asker ve sayısız hava kuvvetleri savaş uçağı ve helikopteri bulunuyor.

Dışişleri Bakanı Rodas Honduras’taki ABD Büyükelçisi Hugo Llorens’e defalarca ulaşmaya çalıştığını ancak kendisinden henüz bir yanıt alamadığını belirtti. Darbenin biçimi Washington’un işin içinde olduğunu kesinleştiriyor. Ne çoğunluğu ABD tarafından eğitilmiş Honduras ordusu ne de siyasi ve ekonomik elit, ABD hükümetinin desteği olmaksızın demokratik yoldan seçilmiş bir başkana karşı hareket edemez. Başkan Zelaya, ALBA ülkeleriyle, özellikle de Venezüella ve Başkan Chavez’le artan ilişkisi nedeniyle Honduras’taki muhafazakar güçlerin giderek şiddetlenen saldırılarının hedefi olmaktaydı. Birçokları darbenin Honduras’ın Latin Amerika’daki daha sol ve sosyalist ülkelerle bütünleşmeye devam etmemesini sağlamak amacıyla yapıldığına inanıyor.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s