Kırgızistan ve Orta Asya için mücadele – Rick Rozoff

Çin ve Rusya’nın jeopolitik kesişim noktasında: Kırgızistan ve Orta Asya için mücadele

Yazan: Rick Rozoff

Global Research, 8 Nisan 2010

Kırgızistan Başkanı Kurmanbek Bakiyev, iktidara geldikten beş yıl sonra ve aynı şekilde, kanlı bir ayaklanmayla, devrildi.

Yürütücüsü olduğu 2005 “Lale Devrimi”nin iki ay sonrasında seçilen başkan, ABD ve NATO’nun Afganistan’daki savaşı için bir geçiş ülkesi olan Kızgızistan’ın başında bulunuyordu.

Pentagon, Ekim 2001’de Afganistan’ı işgalinin kısa bir süre sonrasında Kırgızistan’daki Manas Hava Üssü’nü (geçen yıldan itibaren Manas’taki Geçiş Merkezi olarak biliniyor) güvenceye aldı ve aradan geçen zamanda, ABD ordusunun geçtiğimiz Haziran’daki yayınına göre, 170.000 koalisyon personeli üs üzerinden Afganistan’a gidip geldi ve Manas, yedek parça ve ekipman, üniforma ve çeşitli kalemler de dahil olmak üzere, personeli desteklemek ve misyon ihtiyaçlarını gidermek için 5000 tonluk kargonun geçiş noktası oldu.

“Şu anda, 1000’in üzerinde ABD askeri, birkaç yüz İspanyol ve Fransız’la birlikte, üste görevli.” [1]

Beyaz Saray’ın Afganistan ve Pakistan Özel Temsilcisi Richard Holbrooke, atanması sonrasındaki ilk ziyaretini, Şubat ayında Kırgızistan’a – ve ona komşu üç diğer eski Sovyet Orta Asya cumhuriyetine, Kazakistan, Tacikistan ve Özbekistan’a – yaptı ve “Her ay Afganistan’a giriş çıkış için 35.000 ABD askeri geçiş yapıyor,” [2] dedi. Bahsettiği oranla, yılda 420.000 asker.

ABD ve NATO, Güney Asya’daki savaş için, daha küçük ölçekli olsa da Tacikistan ve Özbekistan’da da askeri üsker kurdular. (Kırgız örneğinin [2005’teki iktidar değişimi] iki aydan kısa bir süre sonrasında Andican eyaletinde hükümetin Lale Devrimi türü bir silahlı ayaklanma olarak adlandırdığı olayları takiben, ABD ordusu Özbekistan’dan çıkarıldı. Almanya, 4300 kişilik gücünün çoğunluğunun yer aldığı Afganistan’ın Kunduz eyaletine asker ve askeri ekipman geçişi için Özbek şehri Termez yakınlarındaki bir üssünü koruyor.)

Şubat 2009’da Kırgız hükümeti de ABD ve NATO güçlerini ülkesinden çıkaracağını duyurdu ancak Washington kararı tersine çevirmek için 60 milyon dolar önerince yumuşadı.

Kırgızistan Çin’in komşusu.

Yalnızca Çin, Kazakistan, Tacikistan ve Özbekistan’la komşu değil, aynı zamanda Rusya ile de tek bir ülke ile ayrılıyor, Kazakistan. Rusya ve Çin’in, Kırgızistan üzerinden geçiş yapan yüz binlerce ABD ve NATO askeri ile ilgili kaygılarını anlamak için, Meksika ve Guatemala’dan düzenli olarak geçiş yapan aynı miktardaki Çin ve Rus askerini hayal edin. Neredeyse dokuz yıldır ve giderek artan şekilde.

Bu sadece askeri bir “sert güç” değil, aynı zamanda Kırgızistan’daki Batı rolünün Rusya ve Çin’e karşı bir “yumuşak güç” tehdidi.

Ülke, Rusya, Ermenistan, Beyaz Rusya, Kazakistan, Tacikistan ve Özbekistan’la birlikte, birçokları tarafından NATO’nun eski Sovyet alanındaki bir karşıtı olarak görülen Sovyet sonrası Ortak Güvenlik Anlaşması Örgütü’nün (CSTO) ve Çin, Rusya ve sözü edilen diğer üç Orta Asya ülkesiyle birlikte, Şangay İşbirliği Örgütü’nün (SCO) bir üyesi.

ABD makamlarına göre, 2005’teki Lale Devrimi sırasında ve sonrasında, Manas Hava Üssü’nden tek bir ÂBD veya NATO uçuşu dahi iptal edilmemiş ve hatta ertelenmemiş. Ancak altı ülkenin katılacağı bir CSTO tatbikatı sonraki günlerde iptal edilmiş.

Ayaklanma ve o zamanki başkan Aşkar Akayev’in Mart 2005’te devrilmesi, eski Sovyetler Birliği ülkelerinde, 2003 sonunda Gürcistan’daki Gül Devrimi ve 2004 sonu ve 2005 başında Ukrayna’daki Turuncu Devrim’in ardından, on altı ayda yaşanan üçüncü “renkli devrim”di.

Kırgız versiyonu henüz yoldayken, Batı medyası “Sırada kim var?” sorusunu soruyordu. Adaylar arasında Ermenistan, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Kazakistan, Moldova ve Özbekistan gibi eski Sovyet ülkeleri vardı. Ve Rusya. Gürcistan, Ukrayna ve Kırgızistan ile birlikte bu ülkeler, eski Sovyet Bağımsız Devletler Topluluğu’nun (BDT) on iki üyesinden onunu oluşturuyordu.

Agence France Presse’nin 2005 Nisan başında ayrıntılandırdığı üzere: “BDT, Aralık 1991’de Sovyetler Birliği’nin yok olduğu tarihte kuruldu… Ancak geçtiğimiz son bir buçuk yılda, üç sadık Kremlin müttefiki devrimlerle yerinden edildi: Gürcistan’da Eduard Şevardnadze, Ukrayna’da Leonid Kuçma ve son hafta ise Kırgızistan’da Aşkar Akayev… Kırgızistan’ın yeni aradönem lideri, görevden alınan seleflerinin Moskova yanlısı politikalarını devam ettireceğini vaat etse de, hükümetin yıldırım hızıyla devrilmesi, BDT’nin kısa sürede yıkılacağı spekülasyonlarına sebep oldu.” [3]

“Renkli devrim” prototipinin lideri, Gürcistan Başkanı Mikheil Saakaşvili, Kırgız rejim değişimi üzerine, Ukrayna ve Kırgızistan’daki muhalefetin cesur eylemlerini Gürcistan etkisine bağlayarak “oh olsun” çekmiş ve eklemişti: “Olayların gelişmesini beklemiyoruz, BDT imparatorluğunu yıkmak için elimizden geleni yapıyoruz”. [4]

Ayaklanmanın kısa süre sonrasında, eski Hintli diplomat ve siyasi analist M. K. Bhadrakumar, eski Sovyetler Birliği ülkelerindeki “renkli” devrimlerin engellenemez görünen ivmesi hakkında şunları yazıyordu:

“Üç ülkenin tümü de [Gürcistan, Ukrayna, Kırgızistan], stratejik olarak eski Sovyet alanında yer alıyorlar. Rusya’nın ‘yakın çevresini’ oluşturuyorlar.

“Washington eski Sovyet cumhuriyetleri yayında – Baltıklar… Kafkaslar ve Orta Asya – geçtiğimiz yıllarda Moskova’yı endişelendiren bir kararlılıkla etkisini genişletti.

“2003’te Akayev Rusya’ya Kant’ta tam teşekküllü bir askeri üs kurma izni vermeye karar verdiğinden bu yana, Amerika’nın takip listesinde olduğunu biliyordu. Kırgızistan’daki siyasi tansiyon artmaya başlamıştı.

“Amerikalılar Bişkek’te bir rejim değişikliği arzuladıklarını pek çok şekilde açık ettiler. Orta Asya ülkesi Kırgızistan’da bir devrim çoktan beridir sürpriz değildi. Gürcistan ve Ukrayna’daki iki erken “renkli devrimin” karşılaştırılması, iyi bir başlangıç noktası olacaktır.

“Öncelikle, üç ‘devrim’ arasındaki çarpıcı benzerlikler net bir şekilde not edilmeli. Her üçü de Birleşik Devletler tarafından Afganistan ve Irak’ta 11 Eylül sonrasında yakılan özgürlük ateşinin durdurulamaz yayılışı anlamına geliyor.

“Ancak retoriğin gerisindeki gerçeklik, iktidardaki hükümetlerle olan zorluklar dolayısıyla, ABD’nin Gürcistan, Ukrayna ve Kırgızistan’da bir rejim değişikliği istemesi. Her üç ülkenin liderleri de – Gürcistan’da Eduard Şevardnadze, Ukrayna’da Leonid Kuçma ve Kırgızistan’da Aşkar Akayev – iktidarlarının çoğunluğu boyunca ABD desteğinden faydalanmışlardı.

“Washington onları sıklıkla demokrasi umudunun ve eski Sovyetler Birliği bölgelerinde küreselleşmenin neferleri olarak andı.

“Sorunları, Vladimir Putin önderliğinde yeniden dirilen Rusya’ya aşamalı olarak yakınlaşmaya başlamaları ile ortaya çıktı.” [5]

Bhadrakumar’ın makalesinin yayınlanmasının yedi hafta ardından, analizi, konu üzerindeki en yüksek otorite olan ABD Başkanı George W. Bush tarafından doğrulandı.

“Gül Devrimi”nin bir buçuk yıl ardından Gürcistan başkentine yaptığı ziyarette, Dışişleri Bakanlığının eski dostlarından ve bir ABD sakini olan, iktidarı, en hafif deyimiyle bir komplo ile ele geçirmiş olan Mikheil Saakaşvili tarafından ağırlandı ve şunları söyledi:

“Gürcistan, eski Sovyet alanında demokrasi ve özgürlüğü yaymada Birleşik Devletler’in ana ortağı olacak. Amacımız budur. Özgürlük ve demokrasiyi korurken daima yanınızda olacağız.”

Bush Saakaşvili’nin kendi şahsına dair şişirilmiş algısını yansıttı: “Özgürlük davasına çok önemli katkılarda bulunuyorsunuz, ancak en önemli katkınız yarattığını örnek. Bağdat’tan Beyrut’a ve Bişkek’e [Kırgızistan] kadar, umut verici değişimler yaşanıyor. Ancak Irak’ta bir Mor Devrim veya Ukrayna’da Turuncu Devrim veya Lübnan’da bir Dağservisi Devrimi olmadan önce, Gürcistan’da bir Gül Devrimi vardı.” [6]

Kırgız darbesinin [2005] birkaç gün sonrasında Bush, Ukrayna’nın – bu Ocak’taki yeniden seçim teklifinde oyların yalnızca 5,45’ini alabilen – “turuncu” başkanı Viktor Yuşçenko’yu ağırladı ve onun ABD destekli iktidara gelişini “Bu, yalnızca Ukrayna tarihinin bir parçası olarak görünüyor olabilir, ancak Turuncu Devrim başka yerlerdeki devrimleri de temsil etmekte… Özgürlüğü diğer uluslara yayma hedefini paylaşıyoruz” sözleriyle alkışladı. [7]

BDT ve CSTO’nun yıkılması tehdidinin ötesinde, Nisan 2005’te Der Spiegel “Devrimler Rusya’nın Çözülmesini Hızlandırıyor” başlıklı bir haber yayımladı.

Haberin bir bölümünde, Kırgızistan’daki olayların arkasında yer alan esas güçler açığa buruluyordu. Der Spiegel’e göre (4 Nisan 2005):

“Daha Şubat ayında,” Roza Otunbayeva – şu anki geçici hükümetin görünürdeki başı – “Kırgız derviminin ortaklarından ve sponsorlarından oluşan küçük bir gruba, (Bişkek’te muhalafete bir matbaa makinesi bağışlayan) Freedom House’daki Amerikalı dostlarımıza ittifak sözü verdi. …

“Demokratik sürece yardım etme çabasıyla, Amerikalılar Kırgızistan’a burs ve bağış şeklinde 12 milyon dolar akıttılar – ve bu sadece geçen yılki rakam. ABD Dışişleri Bakanlığı bile, Güney’deki isyancı Osh kentini TV istasyonu ekipmanı ile fonladı.” [8] [9]

Balkanlardan eski Sovyetler Birliği alanına ve Ortadoğu’ya kadar tüm bu jeostratejik dönüşüm, Freedom House, Ulusal Demokrasi Vakfı, Ulusal Demokratik Enstitü, Uluslararası Cumhuriyetçi Enstitü ve diğer hükümetler üstü örgütler tarafından da desteklendi.

“Lale devrimi”nin bir hafta sonrasında, Freedom House proje direktörü Mike Stone, örgütünün rolünü 2 kelimeyle özetledi: “Görev tamamlandı.” [10]

Onunla röportaj yapan bir İngiliz gazetesi şunları ekliyordu: “Küçük, dağlık ülkedeki ABD etkisi, Gürcistan’ın ‘gül’ devrimi veya Ukrayna’nın ‘turuncu’ ayaklanmasına kıyasla, oransal olarak daha büyük.” [11]

Batı’nın fonladığı ve eğittiği, 2000’de Yugoslavya’da Slobodan Miloseviç hükümetini devirmek için organize edilenler model alınarak oluşturulan ve onlar tarafından eğitilen “genç aktivistler” tarafından da yardım sağlandı:

Adları karşılaştırın:
Yugoslavya: Otpor! (Direniş!)
Ukrayna: Pora! (Zamanı Geldi!)
Gürcistan: Kmara (Yeter)
Kırgızistan: KelKel (Ayağa Kalk ve İlerle)

Bunların hepsinin arkasında, devrik Kırgız başkan Aşkar Akayev, kendisini iktidardan indiren olayların gerçek mimarlarını tanımladı. 2 Nisan’da şunları söyledi: “Kırgızistan’daki Lale Devrimi’ni destekleyen ve finanse eden uluslararası örgütler vardı.

“Bu olayların bir hafta öncesinde, internette ABD’nin Kırgızistan büyükelçisi tarafından imzalanmış bir mektup gördüm. Devrim için ayrıntılı bir plan içeriyordu.” [12]

Kırgız Lale (eskiden Limon, Pembe ve Nergis) Devrimi, ülke açısından, Gürcü ve Ukraynalı selefleri kadar anayasaya aykırı ve bozguncuydu ancak çok daha şiddetli oldu. Güneydeki Osh ve Celalabat şehirlerinde ve başkent Bişkek’te ölümler ve yaralanmalar gerçekleşti.

Çin’e komşu bir ülkede gerçekleşen ilk renkli devrimdi aynı zamanda. “Rejim değişimi” kampanyasının yörüngesinin nereye oturduğunu görerek Kırgızistan’daki gelişmelere ilişkin endişelerini dile getiren yalnızca Rusya ve Çin olmadı, İran da benzer bir tavır aldı.

Kırk yıllık Soğuk Savaş döneminde, seçimler yoluyla veya başka şekillerde dünyanın herhangi bir ülkesinde – ne kadar küçük, yoksul, izole ve görünürde önemsiz olsa da – gerçekleşen siyasi değişimler, içteki etkilerininin çokça ötesinde bir önem arzediyordu. Dünya politika analistleri ve politika üreticileri şu anahtar soruyu soruyordu: Yeni hükümet hangi safta yer alacak? ABD mi yoksa Sovyetler mi?

Soğuk Savaş sonrası dönemde soru artık siyaset felsefesi veya sosyoekonomik boyut içermiyordu, soru artık, “Yeni hükümet ABD’nin bölgesel ve küresel hegemonyasını gerçekleştirme amaçlı planlarını destekleyecek mi yoksa karşı mı duracak?”tı.

Kırgız “halk hükümeti”nin başı değilse de sözcüsü olan Roza Otunbayeva ile, Washington’un eski “lale” devri ortağı Bakiyev’in devrilmesinden hoşnutsuz kalmayacağına inanmak için sebepler var. Otunbayeva, Manas’daki ABD üssünün kapatılmayacağını doğruladı bile.

2005 darbesinin ardından iki aydan kısa bir süre sonra, Otunbayeva (o zamanki Dışişleri Bakanı), Washington’da ABD’li muadili Condoleezza Rice ile biraraya gelmişti. Bu görüşmede Rice “ABD hükümetinin Kırgız hükümetinin ülkedeki demokratik süreci ilerletmesine yardım etmeye devam edeceği” garantisini vermişti. [13]

Mart’taki “demokratik dönüşümün” kısa süre ardından, onun koruyucu meleği Gürcü başkan Mikheil Saakaşvili şu sözlerle böbürleniyordu, “Roza Otunbayeva geçtiğimiz yıllarda Tiflis’te çalışmıştı ve Abhazya’daki BM ofisinin başıydı… Gül Devrimi sırasında Gürcistan’daydı ve olan biten her şeyden haberdardı… Gürcistan faktörü, orada [Kırgızistan’da] olan birçok şeyin katalizörü.” [14]

ABD bakış açısına göre, Otunbayeva hüsniyet sahibi güvenilir biri gibi görünüyor.

Rusya, önde gelen Rus hükümet yetkilileri – özellikle Başbakan Vladimir Putin – halihazırda 65 ölüme ve yüzlerce yaralıya yol açan ayaklanmayı kabul ettiğini belirtse de, Kırgızistan’daki hava üssünde yüksek alarm durumuna geçti.

Rusya, beş yıl önceki devrimde de renk vermekten kaçınmıştı.

Bir sonraki Kırgız hükümetinin hangi yönde adım atacağı, ülkenin küçük boyutu ve nüfusunun (beş milyonun biraz üzerinde) çokça ötesinde sonuçlara yol açacak.

Afgan savaşının en büyük askeri saldırısının Kandahar eyaletinde iki ay içinde başlayacağı düşünülürse, ABD ve NATO planlarını etkileyebilir.

Geniş Avrasya sahasında Batı askeri ilerlemesine karşı iki büyük olası bariyer olan Ortak Güvenlik Anlaşması Örgütü’nün ve Şangay İşbirliği Örgütü’nün geleceğini etkileyebilir.

Bahislerin bu kadar yüksek olduğu bir an zor bulunur.

Notlar

1) Stars and Stripes, 16 Haziran 2009
2) Agence France-Presse, 4 Mart 2010
3) Agence France-Presse, 3 Nisan 2005
4) The Messenger, 31 Mart 2005
5) The Hindu, 28 Mart 2005
6) Civil Georgia, 10 Mayıs 2005
7) Associated Press, 4 Nisan 2005
8) Der Spiegel, 4 Nisan 2005
9) Rus Haber Ajansı Novosti, 16 Haziran 2005
10) The Telegraph, 2 Nisan 2005
11) Ibid
12) Associated Press, 2 Nisan 2005
13) Interfax, 15 Haziran 2005
14) Civil Georgia, 30 Mart 2005

________________________________________

Bu makalenin URL adresi: http://www.globalresearch.ca/PrintArticle.php?articleId=18547

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s