Gerçek Arap Devrimi – yorikirii*

Sözde Arap devrimlerinin neresinde duruyoruz? Sözde, çünkü devrimler olmuş değil. Fransız gazetesi Le Figaro’ya geçen Pazartesi konuşan bir Tunuslunun dediği gibi, belki diktatörlüğün anarşi ile yer değiştirdiği Tunus hariç. Tunus’ta insanlar halen 2011 Ocak ayında başlayan cüretli başkaldırılarının semeresini görmeyi bekliyor.

Peki ya diğer yerler? Mısır’da devrim gerçekte ordu içindeki bir darbenin, kendi emrindekiler için fazla açgözlü hale gelmiş Mübarek’ten kurtulmanın maskelenmesiydi. Geçtiğimiz Cuma, 20 binin üzerinde protestocu yeniden Tahrir Meydanı’nda bir araya geldi ve ordu yönetimindeki Mısır’da gerçek reformlar talep etti. Tahrir’de erkek ve kadınların oluşturduğu 20 bin kişi kalabalık görünüyor olabilir ama 80 milyonluk bir ülkede tüm nüfusun yalnızca %0,025’ini oluşturuyorlar. Şah’ın iktidarı bırakıp ülkeyi terk ettiği 1979 İran devrimindeki sayının yanından bile geçemeyiz. Ve kaşarlanmış politikacı Amr Musa’nın, ordusunun lütfu ile Mısır’ın yeni başkanı olması gündemdeyken, Mısır’ın siyasal gündemini belirleyecek yeni hiçbir fikir göremiyorum.

Libya’da, devrim halen mit ile karmaşa arasına sıkışmış durumda. NATO güçleri Kaddafi’yi devirmek ve devrimden paçayı sıyırmak için artık sığınakları bile delebilen bombalar kullanmayı düşünüyorlar. Bingazi halkı NATO yapımı bir devrimle yaşamak ve bunun için henüz belli olmayan bir bedel ödemek zorunda kalacak.

Peki ya Suriye, Bahreyn ve Yemen? Kurşunlar havada uçuşuyor, idam kararları alınıyor ve El Kaide militanları geçen haftasonu Yemen’in sahil kesimini ele geçiriyor. Başkan Salih, ABD’nin 30 yıl önce Afganistan’da kullandığı taktikleri tekrarlıyor: Kendi bencil çıkarları için İslamcı militanları kullanmak. Ama bu esnada hepimizin öğrendiği gibi: Kedi torbadan bir kez çıktı mı, nereye gideceğini kontrol edemezsin. Cin şişeden çıktı.

“Arap Devrimleri”nin Facebook ve Twitter’da örgütlendiği söylendi. Bunun yanlış olduğunu düşünüyorum çünkü devrimler sokakta, ateş altında, bayrak sallayarak yapılır, Internet’ten değil. Ve, Tunus ve Mısır örneklerinde olduğu gibi, ordu ve polis görevlerini bırakıp protestoculara katıldıklarında gerçekleşir. Şu ana dek Suriye’de bu olmuş değil.

Ama tekrar edersem: Sosyal medya, 2011’in Gerçek Arap Devrimi’dir! Artık Arap dünyasında daha çok insan Avrupa ve Amerika toplumlarıyla her zamankinden fazla temas halinde. Facebook’ta arkadaşlar, Twitter’da birbirlerini takip ediyorlar. Sohbet ediyor ve görüşlerini paylaşıyorlar. Çevrimiçi tanıştıktan sonra çevrimdışı da görüşüyorlar, tıpkı benim yaptığım gibi. Farklı kültürlerden ve toplumlardan fikirlere açılıyorlar. Bu fikirleri değerlendiriyor, onları evirip çeviriyor, yorumluyor ve belki de kendi toplumlarında eyleme geçiriyorlar.

Ya da en azından eyleme geçilmesini talep ediyorlar. Devrimci taleplerine hemen olumlu cevaplar almıyorlar belki, ama fikirlerin kısa vadede başarıya ulaşmasını beklememeliyiz. Vincent van Gogh hayattayken hiç tablo satamadı. Fikirlerin izlediği yol elbette tek yönlü bir sokak değil: Tıpkı Ortaçağ’da, artık İspanya denilen yerde Arapların olduğu zamanlardaki gibi, fikirler ve felsefeler Arap ülkelerinden Avrupalıların evlerine giriyorlar. Dünün al-Kindi ve al-Khwarizmi’si bugün @Sandmonkey ve @Ghonim! Ve geçtiğimiz haftalarda kendi protestolarını sahneye koyarken, İspanyollar Arapları model alıyordu.

Arap modeli: İspanyol devrimi

Görüşlerimi ortaya koyarken, tek bir Arap toplumu olmadığı gerçeğinin farkındayım. Arap dünyası Avrupa kültürler mozaiği gibi renkli. Finlandiya bir Yunanistan değil. Gerçek Arap Devrimi daha çok kırsal, geleneksel Arap toplumlarını etkileyecek ve değiştirecek. Suudi Arabistan’ı Lübnan’dan daha çok etkileyecek. Lübnan deniz kıyısında, dış dünyayla sürekli mal ve fikir ticareti yapan bir tüccarlar toplumu. Suudi Arabistan ise bir çöl toplumu, kültür (“şeylerin yapılış tarzı”) büyük ölçüde acımasız iklim koşullarıyla bağlantılı. Çölde yaşamak, kaynaklarla ilgilidir, muhafaza etmek ve korumakla ilgilidir ve bunu en iyi Suudi toplumunda görürsünüz.

Gerçek Arap Devrimi daha çok kadınları etkileyecek ve onların zihinlerini ve yaşam tarzlarını değiştirecek, erkekleri değil. Cep telefonlarının yaygınlaşması büyük bir ilk adımdı – sonunda kontrol üzerine kurulu ailelerde biraz bireyselliğe yer açılabilecekti. Ancak sosyal medya bir dönüm noktası oldu. Suudi Arabistan gibi kadın ve erkeklerin fiziksel ve hatta görsel olarak bile ayrı olduğu bir toplumda, bir erkekle çevrimiçi görüşebileceğiniz, görüşlerinizi ve fotoğraflarınızı paylaşabileceğiniz fikri, bana sosyolojik bir tsunami gibi geliyor. Arkadaşları çevrimiçi özgürce gezinirken, kadınların evin dışına çıkmak için erkeklerin iznini almasını bekleyebilir misiniz? Kadınların ayakta durmak için erkeklere bağımlı olmasını, tek başlarına otomobil kullanmalarının yasaklanmasını daha ne kadar bekleyebilirsiniz? Kadınların, çocuk yetiştirmek veya kocalarına bakmak için yeterli zamanları olmayacağı gerekçesiyle, doktor olmaması ya da diğer zaman alan işlerde çalışmaması gerektiği daha ne kadar savunulabilir? Kadınların ruhlarının saf olduğu ve zihinlerinin kendileriyle ilgili kararları alabilmek gibi fikirlerle bulandırılmaması gerektiği gibi görüşlerin hakim olduğu bir toplum görüntüsünü daha ne kadar sürdürebilirsiniz? Sosyal medya ve sunduğu olanaklar kaçınılmaz şekilde yeni değerlerin oluşmasına ve bu toplumların sıkı sıkıya sarıldıkları ve ümitsizce korumaya çabaladıkları geleneksel değerlerin aşınmasına yol açacak.

Arap Devrimi umduğunuzdan daha yavaş ama beklediğinizden çok daha etkili olacak.

Sizi duyabiliyorum. Sosyal medyanın bir Amerikan icadı olduğunu söylüyorsunuz – ve öyle de – Amerikalıların dünyayı istedikleri gibi şekillendirmek için bir başka girişimi. Haklı olabilirsiniz, ama o zaman da şunu söylüyorum: Dünyayı yaratan çekiç ve çivi değil, onları nasıl kullandığınızdır.

* yorikirii, “in the mind of yorikirii” adlı blogunda Arap coğrafyasındaki güncel gelişmelerle ilgili yazıyor.

Reklamlar

Gerçek Arap Devrimi – yorikirii*” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s