Bir Devlet Doğuyor: İsrail Güney Sudan’da yeni bir dost bulabilir

Güney Sudan, kuzeydeki komşusu ile tansiyonu yükselten ülkeler ailesine katıldı. İsrail, yeni ülkede diplomatik ve askeri çıkarlara sahip olsa da, şimdilik adımlarını dikkatli atıyor

Birinin Sudan Başkanı Ömer el Beşir hakkındaki bir cümleye “saygıdeğer” diye başlaması pek sık değildir. Ancak, Güney’in asla ayrılmayacağına dair özgün ısrarına rağmen, Cumartesi günü Güney Sudan resmen bağımsızlık ilan ederken Juba’daki onur konukları arasında olacağı kesinlikle not edilmeye değer. Belki de çok daha not edilmeye değer bir başka nokta ise, Beşir’in Kuzey’in başkenti Hartum’daki hükümetinin, dünyanın en yeni devletini daha haftasonuki kutlamalardan önce tanımış olması.

Ancak bağımsızlık için geri sayım resmi olarak sona ererken, bir başka geri sayım başlıyor. Kuzey’de yaşayan tahminen bir milyon Güney Sudanlı, artık yeni ülkelerine yerleşmek için dokuz aya sahipler. Bazıları çoktan bavullarını toplayıp ayrılmış bile. Ancak bazılarının – muhalif asimilasyoncular – deneyip kalacağı bekleniyor.

İsrail Dışişleri Bakanı Avigdor Lieberman etkili – ve sessiz – bir nüfus transferinin nasıl zorlanacağı üzerine notlar alıyor mu merak konusu doğrusu. Ve bu yazar da neden bu konuda pek fazla küresel yaygara yok, onu merak ediyor. Her halükarda, İsrail-Filistin çatışmasını takip eden okurların aşina olması gereken tek konu bu değil.

Yan yana (veya bu durumda biri yukarda diğeri aşağıda) yaşayan insanlar için iki devlet yaratılması, ikisi arasındaki düşmanlıkların, neredeyse altmış yıldır süren gerilimin resmen sonra ermesinin işareti sayılıyor. (Bunu daha önce nerede duymuştuk?) Ancak bunun olmayacağı da zaten açık. Güney’deki birçoklarının kendilerinin olduğunu iddia etmeyi sürdürdüğü petrol zengini Abyei’nin rezervleri üzerine bölgesel uzlaşmazlıklar devam edecek. Halihazırda, Güney’in bağımsızlık yolunu döşemiş olan Güney Halk Kurtuluş Ordusu’ndan (Southern People’s Liberation Army – SPLA) ayrılan isyancı gruplar mücadeleye devam edeceklerine ant içtiler. Belki de iyi bir sebeple – Sudan için Abyei’den elde edilen petrol gelirleri yılda 95 milyar dolar kadar tutuyor. Bunun savunulması gereken bir varlık olduğunu bilerek, el Beşir bu miktarın üçte birini ordusuna harcamıştı. Dünyanın en yoksul ülkelerinden biri olarak yoksul doğmuş olan Güney de, askeri harcamalarda kararlı olduğunu gösteriyor: Eğitime ayrılan her bir dolara karşı ordu için üç dolar.

İsrail, doğal olarak, çok yakından izliyor ancak “Juba’dan Kudüs’e” başlıklı bir kitabı yakın zamanda beklemiyor. İsrail’in Güney Sudan’la dost olması muhtemel, hatta büyük olasılıkla bir elçilik de açacak. Güney’in başkanı Salva Kiir, halihazırda buna açık olduğunu açıklamış durumda. Ancak ilişkilerin kuvvetlenmesi biraz zaman alabilir. İsrail, Güney Sudan’ın bağımsızlığını dünyaya, dikkatli, iki taraflı müzakerelerle geleceğine inandığı şeyi (Filistin’in davasını Eylül’de BM Genel Kurulu’na taşıma çabalarına açık bir darbe) göstermek için kullanacak. Ve İsrail muhtemelen Güney Sudan ordusunun (Müslüman – ve sıkça İran yandaşı – Kuzey’e karşı bir Hıristiyan tampon) eğitilmesine de katkıda bulunacak. Ancak her durumda yeni ülke Kuzey’in mültecilerini absorbe etmeye pek de istekli olmayacak. Ve İsrail, gerçekte sadece dörtte biri Güney’den olsa da, şu anda ülkede olan 8 bin Sudanlıyı iade etmeye çalıştığında Güney Sudan buna yanaşmayabilir.

İsrail yeni devleti ABD ve AB’den hemen sonra tanıyacak gibi. Ancak Bibi’nin ve Beşir’in Juba’daki törenlerde yan yana oturacağını beklemeyin. Aslında, İsrail hükümeti kimseyi göndermiyor. Belki de ters tepecek bir şey yapmaktan korkuyor. Veya herhangi bir tavır almaktan bile korkuyor.

Roee Ruttenberg, +972

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s