Martin Wolf: Almanya için işe yarayan Euro bölgesi için yaramıyor

Çeviri: Barış Satılmış, The Irish Times, 11 Mayıs 2016

Avrupa’nın ağır sıkleti, bir kulübün parçası olduğunu anlamalı.

image

Almanya’nın görüş ve çıkarları Euro bölgesi için çok önemli. Ama her şeyi de belirlememeli.

Geleneksel Alman makroekonomi düşüncesi neden bu kadar acayip? Ve bunun bir önemli var mı?

İkinci sorunun yanıtı, evet, çok önemli. İlk sorunun yanıtının bir kısmı Almanya’nın kreditör olması. Mali kriz Almanya’ya Euro bölgesine ilişkin meselelerde baskın ses olma imkanı sağladı. Bu hak değil, bir güç meselesi. Kreditörlerin çıkarları önemlidir. Ama bunlar genel değil kısmi çıkarlar.

Yakın zamanda şikayetler Avrupa Merkez Bankası’nın özellikle negatif faiz oranları ve parasal gevşeme gibi para politikalarına odaklanmış durumda. Almanya Maliye Bakanı Wolfgang Schäuble, AMB’nin, Euro karşıtı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin yükselişinden yarı yarıya sorumlu olduğunu bile iddia etti. Bu olağandışı bir eleştiri.

AMB politikalarına yönelik çok çeşitli eleştiriler var: dikkafalı üyeler için, reform yapma gerekliliğini ortadan kaldırıyorlar; borçluluğu azaltmada başarısız oldular; sigorta şirketlerinin, emeklilik fonlarının ve tasarruf bankalarının ödeme gücünün altını oyuyorlar; enflasyonu sıfırın üzerinde zar zor tutabildiler ve Avrupa projesine karşı öfkeye sebep oluyorlar. Kısacası AMB politikası istikrar için büyük bir tehdit haline geldi.

Ordoliberalizm

Tüm bunlar geleneksel Alman görüşü ile uyum içinde. Almanya’nın ekonomik uzmanlar konseyinin aykırı üyesi Peter Bofinger’in öne sürdüğü gibi, bu gelenek, savaş sonrası ordoliberalizminin etkili babası Walter Eucken’e kadar gidiyor.

Bu yaklaşımda ideal makro ekonomiden üç öğe var: (neredeyse) daima dengeli bir bütçe; fiyat istikrarı (deflasyon konusunda asimetrik bir tercihle birlikte); ve fiyat esnekliği.

Bu küçük ve açık bir ekonomi için makul bir yaklaşım. Almanya gibi yüksek rekabetçiliğe sahip ticarete açık sektörleri olan daha büyük bir ülke için işe yarar ama Euro bölgesi gibi kıtasal bir ekonomi için genellenemez. Almanya için işe yarayan bir şey, üç kat daha büyük ve dış ticarete çok daha kapalı bir ekonomi için işe yarayamaz.

ABD talebi yüzde 10 daha yüksekken, 2015’in son çeyreğinde Euro bölgesinde reel talebin 2008’in ilk çeyreğine göre yüzde 2 daha düşük olduğunu unutmayın. Alman şikayetlerinin çoğunda talepteki bu ciddi zayıflık namevcut. AMB haklı olarak kronik olarak zayıf talep sorunu yaşayan bir ekonomide deflasyona doğru bir çöküşü engellemeye çalışıyor.

AMB Başkanı Mario Draghi’nin ısrar ettiği üzere, bankanın belirlediği düşük faiz oranları değil sorun. Bunlar aslında yetersiz yatırım talebinin “semptomları”.

Reform

2000’li yıllarında başındaki emek piyasası reformlarından bu yana Alman ekonomisini tarihi “yapısal reformun” bu sorunu çözmesinin olanak dışı olduğunu gösterdi.

Almanya ile ilgili en önemli makroekonomik gerçeklik, ultra düşük faiz oranlarına rağmen iç tasarrufunun neredeyse üçte birini absorbe edememesi.

Emek maliyetlerini ve işçilerin gelirlerini kısan 2000 yılı reformları öncesinde Alman şirketleri birikmiş karlarından kaydadeğer oranda fazla yatırım yapıyordu. Şimdi tam tersi geçerli. Hane halkı geliri artmışken ve hükümet dengedeyken, buna uygun şekilde büyük bir dış fazla ortaya çıktı.

Görünüşe göre Almanların verimli bir şekilde kullanamadığı tasarrufları başkaları neden kullanabilmek zorunda olsun? Neden, Almanya’nın savunduğu gibi, başka yerlerdeki yapısal reformlar kendilerinde gerçekleşmeyen yatırım dalgasına neden olsun? En azından, neden Euro bölgesinde talep ve genel büyüme bütün olarak bu kadar zayıfken, borçluluğun düşmesi beklensin?

Bunun yerine olan, Euro bölgesinin Almanya’nın zayıf bir versiyonuna dönüşmesi. Euro bölgesinin şu anki cari işlemler dengesinin, 2008-2016 arasında yüzde 5’e yakın gayrisafi milli hasıla ile fazlaya doğru kayması bekleniyor.

Her üyenin dengede olacağı veya fazla vereceği tahmin ediliyor. Euro bölgesi, şimdi kendisinin kaçındığı harcama ve borçlanmaya teslimiyete başkalarının istekli olmasına bağlı.

Faizler

Gel gelelim dünyanın geri kalanı da ihtiyatlı. AMB ek tasarruflar artık bu kadar az değer taşıdığı için negatif reel (ve nominal) faizi benimsedi. Öte yandan 2011’deki faiz oranları artışının vahim sonuçlarından da ders çıkardı.

2012’den beri benimsediği gevşetme politikası, sonunda yetersiz de olsa kaydadeğer bir düzelme sağlıyor: reel talep 2013’ün ilk çeyreğindeki dip noktasından yüzde 4 yükseldi ve çekirdek enflasyon, sadece yüzde 1 olmasına rağmen, sonunda dengelendi. Bu başarısızlık değil. Bu başarıdır.

Bu tür politikalar alacaklı ülkelerde – kaçınılmaz olarak – popüler değil. Ama aşırı gevşek para politikasının tehdit olduğu görüşü aşırı kemer sıkmanın yarattığı tehlikeleri görmezden geliyor. Deflasyonun bir sorun olmadığını varsayıyor.

Ancak bu, reel borçluluğu yükseltecek, reel ücretlerin esnekliğini zayıflatacak ve gerektiğinde negatif reel faiz oranları üretmeyi zorlaştıracağından, para politikasının etkililiğini bile bozacaktır. Deflasyonist bir sarmal negatif faiz oranlarından çok daha büyük bir sorun olacaktır.

Politika

Hepsinden öte Euro bölgesi, sadece alacaklıların çıkarına yönetilmesi durumunda başarısız olacaktır. Politika dengeli olmalıdır. AMB’nın deflasyondan kaçınmadaki kararlılığı bu hedefin önemli bir parçası.

Ulusal seviyede daha dengeli bir talebe ulaşmak bir başka önemli parça. Euro bölgesinin en büyük ekonomisindeki büyük bir talep eksikliği (toplam arza göre) olması son derece problematik. AB’nin “aşırı dengesizlik prosedürü” Almanya’nın fazlasına karşı çok daha hassas olmalı.

Almanya’nın görüş ve çıkarları Euro bölgesi için çok önemli. Ama bunlar her şeyi de belirlememeli. Almanlar bunun Avrupa projesinin meşruiyetini ölümcül biçimde zayıflattığını düşünüyorlarsa kendi çıkış seçeneklerini kullanmalılar. Bunu yapmak aynı zamanda kısa vadeli büyük kargaşayı da kabul etmeyi gerektirir.

Ancak ülke Euro’da kaldığı sürece AMB’nin da yapacak bir işi olduğunu kabul etmelidir. AMB işini yaparsa, bu Euro bölgesinin iyi işlemesini sağlamayacak. Ama kesinlikle bu amaca hayati bir katkıda bulunacak.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s