Haruki Murakami yabancıları dışlamaya karşı uyarıyor

murakami

Ünlü romancı, Hans Christian Andersen Edebiyat Ödülünü kabulünde, insanların, toplumun ve ulusların iç karanlığıyla yüzleşme üzerine bir konuşma yaptı

The Guardian

Çeviri: Barış Satılmış

Haruki Murakami “davetsiz misafirleri dışarıda tutmak için ne kadar yüksek bir duvar inşa edersek edelim; tarihi, bize uyacak biçimde ne kadar çok yeniden yazarsak yazalım; sonunda kendimize zarar verdiğimize ve kendimizi yaraladığımıza” dair uyardı.

Hans Christian Andersen Edebiyat Ödülünü kabulü sırasında yaptığı konuşmada Japon romancı şunları söyledi: “İnsanların bir gölgesi olduğu gibi toplumların ve ulusların da birer gölgesi var… Aydınlık, parlayan yönler varsa kesinlikle bunu dengeleyen karanlık yönler de olacaktır. Olumlu bir şey varsa kesinlikle karşısında bir olumsuzluk olacaktır.”

“Bazen gözlerimizi bu gölgelerden, bu olumsuz kısımlardan kaçırma eğilimindeyiz. Ya da bu yönleri zorla ortadan kaldırmayı deniyoruz. Çünkü insanlar mümkün olduğunca kendi karanlık taraflarına, kendi olumsuz özelliklerine bakmaktan kaçınmak ister. Ama bir heykelin üç boyutlu ve somut bir hal alması için gölgesi olmalıdır. Gölgeleri ortadan kaldırırsanız elinizdeki şey düz bir görüntüdür. Gölge yaratmayan ışık, gerçek ışık değildir,” dedi romancı.

Şöyle devam etti: “Sabırla, gölgenizle birlikte yaşamayı öğrenmelisiniz. Ve içinizdeki karanlığı, dikkatle gözlemleyin. Bazen karanlık bir tünelde kendi karanlık tarafınızla yüzleşmek zorunda kalırsınız.”

Murakami, Hans Christian Andersen ödülüne bir yıl önce layık görüldü ama ödülü bu hafta sonu aldı. “Üslup benzerlikleri veya hikaye anlatıcılığına ilişkin sanatsal nitelikler bakımından Andersen’in adı ve yazarlığıyla ilişkilendirilebilecek” yazımı için aldığı 500.000 DK’luk (Danimarka Kronu) ödül daha önce JK Rowling ve Salman Rushdie gibi yazarlar tarafından kazanılmıştı. Murakami’nin “klasik anlatım sanatını, pop kültürünü, Japon geleneğini, rüyası gerçekçiliği ve felsefi tartışmayı cesurca karıştırma kapasitesine” atıfta bulunuldu ve jüri bunun “onu Andersen mirasına uygun bir varis yaptığını” söyledi.

Ödül törenindeki konuşmasında komite üyesi ve Güney Danimarka Üniversitesi’nden Profesör Anne-Marie Mai; “Murakami’nin gündelik olanı ve gerçekliği sihir ve masalla birleştirme becerisi, akıllara Hans Christian Andersen’i getiren bir dil ustalığından kaynaklanıyor. Murakami’de eşsiz şiirsellikte görüntüler ve doğa, şehir ve çevre tasvirleri var,” dedi.

İmkansızın Şarkısı ve Sahilde Kafka gibi kitapların yazarı olan romancı, Danimarka’daki konuşmasına Andersen’in Gölge adlı hikayesine atfen Gölgelerin Anlamı adını verdi. Andersen’in masalında bir bilgin gölgesini uzaklara gönderir ve sonunda insan biçimini alan gölgesi geri döner ve eski sahibini öldürtür. Japan Today’in aktardığına göre Murakami, dinleyicilerine “bazen derinlerde bir yerde kendi karanlık tarafınızla yüzleşmeniz gerekir,” dediği konuşmasında bunu “karanlık ve umutsuz bir hikaye” olarak tanımlıyor.

“Yüzleşmezseniz, çok geçmeden kendi gölgeniz daha güçlenecek ve bir gece dönüp evinizin kapısını çalacak. ‘Geri döndüm,’ diye fısıldayacak size,” dedi romancı.

Murakami konuşmasında ayrıca, kendi yazma sürecini de anlattı ve dinleyicilerine bir kurgu planlamadığını, bunun yerine tek bir sahne veya fikirle başladığını söyledi. “Yazarken o sahnenin veya fikrin kendisine göre ilerlemesine izin veririm. Diğer bir deyişle kafamı kullanmak yerine yazma süresince elimi hareket ettirerek düşünürüm. O zamanlarda bilinçli zihnimde olanlardan çok bilinçaltımda olanlara değer veririm,” dedi.

Bugün birçok okur gibi eleştirmenlerin de “hikayeleri analitik bir biçimde okuma eğiliminde,” olduğunu söyleyen yazar, “Okulda veya toplum tarafından, bunun doğru okuma metodolojisi olduğuna dair eğitilmişler. İnsanlar metinleri analitik bir perspektiften, sosyolojik bir perspektiften veya psikoanalitik bir perspektiften analiz ediyor ve eleştiriyor,” dedi. Ama, “bir romancı bir hikayeyi analitik biçimde inşa ederse hikayenin doğal canlılığı kaybolacaktır,” çünkü “yazar ve okuyucular arasında empati oluşmaz.”

“Sık sık eleştirmenlerin hayran olduğu romanların, okuyucuların sevdiği romanlar olmadıklarını görürüz, ama bu birçok durumda, eleştirmenlerin analitik olarak mükemmel gördüğü çalışmaların, okuyucunun doğal empatisini kazanamamasındandır,” dedi yazar.

Murakami duvarlar ve yabancılarla ilgili uyarısını detaylandırmadı ama Japon basını sözlerini, “Avrupa ve diğer yerlerdeki giderek artan biçimde ortaya çıkan göçmen karşıtı ve mülteci karşıtı hislerden bahsettiği” şeklinde yorumladı. 2009 yılında Toplum içinde Bireyin Özgürlüğü için Kudüs ödülünü aldığında, Filistin yanlısı grupların muhalefetiyle karşılaştığında şunları söylemişti:

“Yüksek taş bir duvar ile o duvara çarpıp kırılan bir yumurta varsa, ben her zaman yumurtadan yanayım. Evet, duvar ne kadar doğru, yumurta ne kadar yanlış olursa olsun ben yumurtanın yanındayım. Neden? Çünkü her birimiz birer yumurtayız, kırılgan kabuğumuzun içinde nadide birer ruhuz. Her birimiz yüksek bir duvarla yüz yüzeyiz. Bu yüksek duvar, bizi bireyler olarak normalde uygun görmeyeceğimiz şeyler yapmaya zorlayan sistemdir.

Duvarın bizi koruduğunu zannederiz, ama o bazen kendi bildiğini okur ve bizi öldürmeye, bize başkalarını öldürtmeye başlar, soğuk, etkin ve sistematik biçimde. Duvara karşı hiç umudumuz yok: çok yüksek, çok karanlık ve çok soğuk. Bir gün barışa kavuşacağımızı umuyorsak, bu zafer nadide ruhlarımızın birlikteliğiyle elde edeceğimiz sıcaklık sayesinde mümkün olacak. Duvarın, yani sistemin, ruhu yok. Onun bizi kullanmasına, bildiğini okumasına izin vermemeliyiz. Bizi sistem meydana getirmedi; onu biz meydana getirdik.”

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s