Koronavirüs sonrası evden çalışmak patronlara işçilerin yaşamları üzerinde daha büyük bir denetim verecektir – Luke Savage

Evlerini ya da apartman dairelerini hiçbir zaman terk etmeyenlerin, insanların örgütlenmesine ve çalışma koşullarını dönüştürmesine izin veren türden ilişkileri geliştirmek şöyle dursun, iş arkadaşlarıyla konuşarak ya da bir yönetici aleyhine özel bir şakayı paylaşarak zaman geçirmesi bile daha az olasıdır.

4 Haziran 2020

Koronavirüs sonrasında evden çalışmanın “yeni normal” olacağı şirket dünyasında gitgide büyüyen bir konsensüs. Şirketler bunu çalışanlar için bir avantajmış gibi pazarlayacak ama aslında bu patronlara yaşamlarımız üzerinde daha büyük bir denetim vermek anlamına geliyor.

Her evin bir büro ve her büronun bir ev olmasıyla, iş ve özel yaşam arasındaki sınırın en son kalıntısı da temelli olarak yok olacak.

Dünyanın dört bir yanında milyonlarca işçi karantina altına alınırken, birçokları, pandemi öncesi zamanlarda sık sık ziyaret ettikleri bürolarına ve işyerlerine dönmeyi özlemle beklemektedir. İşe gidip gelmenin ve bir sandalyenin üzerinde klavyeyle yazmak için zaman öldürmenin ya da mahalledeki favori kahve dükkanında öğle yemeği yemenin yükünü bir yana koyarsak, modern işyerlerini karakterize eden steril koridorları ve sakinleştirici dekorları, evin kişiselleştirilmiş rahatlığına kim tercih eder?

Bununla beraber pandemiyle ilişkili evden çalışma önlemleriyle geçen birkaç aydan sonra, bu yenilikler sonu gelmez Zoom aramalarından hızla yorgun düşen, normal büro-ev ayrımının çöküşünün yasını tutan ve gün içinde sosyalleştikleri meslektaşlarının arkadaşlığını özleyen birçok çalışan için parıltısını yitirmiş görünmektedir. Küresel mimari ve tasarım firması Gensler tarafından yürütülen bir araştırmaya[1] göre ABD işçilerinin yüzde 12’si evden tam zamanlı olarak çalışma fikrini hâlihazırda tercih etmektedir.

Diğer yandan yöneticiler ve yürütme kurulu üyeleri arasında, kamu sağlığı bahanesi uzun zaman önce ortadan kalktıktan sonra bile, COVID-19 ilişkili evden çalışma önlemlerini yeni normal kılma konusunda bir konsensüs gitgide büyümekteymiş gibi görünmektedir. Özellikle teknoloji dünyasında, şimdiden birçok şirket, uzaktan çalışmanın varsayılan model haline geldiği ve geleneksel işyerinin tamamen yok olduğu pandemi sonrası geleceği hevesle beklemektedir.

Facebook’un kırk beş bin çalışanının yarısından fazlası[2] “olabildiğince kısa sürede büroya geri dönmeyi” istemektedir ve sadece yüzde 20’si hâlihazırda uzun vadede evden çalışma fikri konusunda heveslidir. Yakın geçmişte CEO Mark Zuckerberg, Wall Street Journal’a şirketin çalışanlarının yarısını, gelecek on yılda uzaktan çalışmaya kaydırmayı umduğunu söyledi[3]. Microsoft’un başkanı Satya Nadella, uğursuzca “uzaktan her şey” olarak adlandırdığına doğru ilerlemek için koronavirüsün sunduğu fırsatı yakalamayı ummaktadır. Nadella yakın geçmişteki bir şirket geliştiricileri konferansında “her örgüt, üretimden satışa ve müşteri desteğine kadar her şeyi birdenbire uzaktan halledilir kılma becerisine gitgide artan bir biçimde gereksinecektir” dedi. Kanada’nın en değerli kamuya arz edilmiş şirketi Shopify kendisinin ve beş bin çalışanının şuandan itibaren “varsayımsal olarak dijital” olduğunu geçen ay ilan etti.[4]

Teknoloji dünyasının dışında bile aynı konsensüs ortaya çıkıyormuş gibi görünmektedir. Örneğin, Bank of Montreal yaklaşık otuz altı bin çalışanının yüzde 80’inin[5], virüs yatıştığında ev ve büronun kalıcı bir karışımına kayacağını beklemektedir. Karantina sadece birkaç haftalıkken, PricewaterhouseCoopers tarafından şirket mali sorumlularıyla (CFO) yapılan bir araştırma[6], neredeyse yüzde 30’unun işlerinin fiziksel ayak izlerini azaltmayı şimdiden planladığını saptadı. Gartner[7] tarafından Nisan ayında yapılan bir araştırma, şirketlerin dörtte üçünün, en azından bazı çalışanlarını kalıcı olarak uzaktan çalışmaya kaydırmayı planladığını ileri sürdü.

Özellikle ekonominin beyaz yakalı sektörlerinde, pandemi, CEO’ların ve yöneticilerin hem zorunlu hem de özgürleştirici olarak kaçınılmaz bir biçimde paketleyip sunacağı, modern işyerlerinin potansiyel olarak kapsamlı dönüşümü için kayda değer bir katalizör[8] olarak edimde bulunurmuş gibi görünmektedir. Bank of Montreal CEO’su Darryl White, geçen ay Bloomberg News’e[9] verdiği demeçte, yeni uzaktan modeli “Work 2.0” olarak adlandırarak, bunun “üretkenlik ve esneklik hakkında düşünmenin harmanlanmış bir yaklaşımı” olduğunu söyledi ve  “bu çalışma biçimimizin evrimi ile ilgili” diyerek özetledi.

Bu tür bir kaymanın altında yatan piyasa dürtüleri mükemmel bir biçimde apaçık olsa da, yeni teknolojiler ve koronavirüs sırasında uzaktan çalışmanın normalleştirilmesi, gayrimenkul maliyetlerini fiziksel çalışma alanlarını kapatarak kısmak için bir bahane arayan şirketler için beklenmedik bir açılım yarattı. Kanada’nın Globe and Mail Gazetesi, birçok işletmenin, çalışanların eve hapsolmasını, verimlilik ya da üretkenlik açısından az da olsa dezavantajlı bulduğunu bu hafta sonu haberleştirdi[10]:

Evden çalışma kültürüne kaymak konusundaki korkulardan biri bunun operasyonel kaosa neden olabileceğidir: kaçırılan toplantılar, istikrarsız WiFi bağlantısı, (hem mecazen hem de gerçek anlamda) bozuk telefon oyunları. Aksine on binlerce çalışanı olan şirketler bile IT altyapılarının olduğu kadar disiplin süreçlerinin de dayanıklı olduğunu saptadı. Çalışanlar neredeyse tam zamanında epostalarına yanıt vermektedir ve Zoom aramalarına katılmaktadır. Herkes daima erişilebilirdir.

McKinsey’in bir başka çalışmasına göre, ankete katılan şirketlerin yüzde 60’ı “yeni uzaktan satış modellerinin geleneksel kanallar kadar ya da daha etkili olduğunu kanıtladığını” bildirdi.

Görünürde herhangi bir lojistik dezavantaj olmaksızın, çalışanları kalıcı olarak uzaktan çalışmaya kaydırmak, maliyet, üretkenlik ve nihai olarak kâr açısından şirketler için git gide artan bir biçimde cezbedici bir fırsatı ifade etmektedir. Modern çalışma hayatının en sinsi özelliklerinin tümü gibi, dönüşüm kaçınılmaz olarak çalışanlara bir ikramiyeymiş gibi satılacaktır: beraberinde, artan kişisel özgürlük ve eklenen iş yaşamı “esnekliği”yle getirecekmiş gibi (örneğin bu Facebook’ta, iyi performans ve kıdeml için potansiyel bir ödüle[11] dönüştürülmektedir).

Ama uzaktan çalışmanın hakim olduğu bir iktisadi modele doğru yeni yeni belirmekte olan bu kayma sıradan işçilerin kendileri için uçsuz bucaksız bir risk taşımaktadır – şimdiden birçokları, teknolojinin iş ve özel yaşam arasındaki zaten geçirgen olan hattı aşındırmasına izin verdiği bir kültürün kurbanıdır. Bilgisayarlar ve akıllı telefonlar sayesinde patronumuz ya da yöneticimiz, şimdi bir tıklama, eposta ya da bir alo mesafesinden daha uzakta değildir. Bu nedenle ofis arabada, yiyecek alışverişinde, yerel toplu taşmada giderken ya da gece dinlenmeye yatmışken bizi izleyebilir – işle ilişkili mesajlar nadiren bir kol mesafesinden daha uzaktır. Neoliberalizmin çabalama ve sonu gelmez kendini geliştirme üzerine tüketici vurgusuyla eşleştiğinde, birçoğumuzun şimdiden kapatmayı güç bulduğu bir ortamdır.

Çalışanların Atomize Edilmesi

İşletmelerin bakış açısından verimli olsa da uzaktan çalışmanın kalıcı ekonomisine doğru kayma – modern çalışmanın zaten duhul edici kültürünü kişisel aygıtların ötesine ve yatak ve oturma odalarımızın mahrem fiziksel alanlarına genişleterek – patronların ve piyasa güçlerinin özel yaşamımıza müdahalesini sadece pekiştirebilir ve derinleştirebilir. Bir zamanlar kamusal alan olanın büyük bir kısmının on yıllardır süren neoliberal saldırıların ortasında şimdiden paramparça edilmesiyle bu tür bir kayma, sıradan işçilerin bizatihi evlerinin özel aktörler tarafından ele geçirilen ve kâr elde etmek için kullanılan fiili metalar haline geldiği, kapitalizmin daha da karanlık bir aşamasının habercisi olabilir.

Ben Burgis’in yazdığı gibi[12], pandemi, işverenlerin çalışanları üzerinde casusluk yapmasına yardım eden distopyacı araçları icat eden yazılım şirketleri için bir nimet olduğunu şimdiden kanıtladı: Ev bilgisayarlarını, son klavye vuruşuna dek çalışanların alışkanlıklarını ve etkinliklerini izleyen mini Big Brother’lara dönüştürdüler. Elbette Amazon gibi şirketlerdeki çalışanlar kesintisiz gözetime ve verimlilik izlemesine zaten tabiydi[13]. Uzaktan çalışmanın yeni bir rejiminde bunun gibi önlemler, her bireyin dizüstü bilgisayarının işverenlerinin panoptik bakışının herhangi bir zamanda izleyebildiği bir tele-ekrana dönüşmesiyle, hızla kural haline gelebilir.

İnsan sıcaklığının ve rastlantısal toplumsal etkileşimin son kalıntılarının da piyasa verimliliği adına soyulup atılmasıyla, çalışanlar arasındaki ilişkiler radikal bir biçimde kişi-dışılaştırılabilir. Bir bölmeye atanan bir çalışan bir fabrika zemininde diğerleriyle belirli bir ortamı paylaşanlara göre daha atomize edilmiştir: evlerini ya da apartman dairelerini hiçbir zaman terk etmeyenlerin, insanların örgütlenmesine ve çalışma koşullarını dönüştürmesine izin veren türden ilişkileri geliştirmek şöyle dursun, iş arkadaşlarıyla konuşarak ya da bir yönetici aleyhine özel bir şakayı paylaşarak zaman geçirmesi bile daha az olasıdır.

Uzaktan ekonomi fikri daha sıkıcı ama daha az acil sorunları da gündeme getirir: Her şeyden önce, evden çalışmayı olanaklı kılan teknolojiyi ve altyapıyı kimin ödemesi bekleniyor ve dahası İnsan Kaynakları tek bir fiziksel adresi olan bir ofis alanını yönetmekle artık görevlendirmiş olmadığında, bundan tam olarak kim sorumludur? Kanadalı bir sendika liderinin bir zamanlar haklı olarak sorduğu gibi[14]:

Bilgisayarı, yüksek hızlı Wifi’ı ve ergonomik koltuğu kim ödeyecek? Çalışanlar mola verecek mi? Evden çalışan bir kişi düşerse ne olur – tazminat alacaklar mıdır?

Teknoloji ve işletme lobicilerinin kesinlikle direnecekleri katı düzenlemelerin yokluğunda, şirketler süreç içinde çalışanların sağlığını ve güvenliğini koruma sorumluluğunu omuzlarından atarken, ofis malzemelerinin ve işyeri altyapısının sorumluluğunu sıradan çalışanların kendisine yüklemekten alıkoyacak çok az engel bulunmaktadır.

Her evin bir büro ve her büronun bir ev olmasıyla, iş ve özel yaşam arasındaki en son sınır kalıntısı da temelli olarak yok olacak. Daha da kötüsü, fiziksel ofis alanının kısmen ya da tamamen ölümü, birçok çalışanın etkili bir biçimde uzaktan taşeron olduğu, işverenlerin evleri üzerinde asgari kısıtlamayla keyfi denetim uygulayabildiği, bunun sözde-imtiyazmış gibi işlediği, işin daha derin bir prekarlaşmasının katalizörü olabilir.

Sosyalistler patronların ve piyasaların zamanlarımız, özel hayatlarımız ve bireysel özerkliklerimiz üzerinde çok fazla güç ve denetim dayattığını uzun süredir ileri sürüyordu. Hızla tomurcuklanan uzaktan çalışmaya direnmezsek zamanlarımızın, özel hayatlarımızın ve bireysel özerkliklerimizin daha büyük bir parçasını kısa sürede yutacaklar.

Çeviren: S. Erdem Türközü

Kaynak: https://jacobinmag.com/2020/06/remote-work-from-home-coronavirus-covid-surveillance


[1] https://www.gensler.com/research-insight/blog/insights-from-genslers-u-s-work-from-home-survey-2020.

[2] https://www.theglobeandmail.com/business/article-is-the-office-era-over-the-surprising-truth-about-working-from-home/.

[3] https://www.wsj.com/articles/facebook-to-shift-permanently-toward-more-remote-work-after-coronavirus-11590081300.

[4] https://business.financialpost.com/technology/shopify-is-joining-twitter-in-permanent-work-from-home.

[5] https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-05/bmo-says-80-of-employees-may-switch-to-blended-home-office-work.

[6] https://www.pwc.com/us/en/library/covid-19/pwc-covid-19-cfo-pulse-survey.html.

[7] https://www.theglobeandmail.com/business/article-is-the-office-era-over-the-surprising-truth-about-working-from-home/.

[8] https://www.theglobeandmail.com/business/article-is-the-office-era-over-the-surprising-truth-about-working-from-home/.

[9] https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-05/bmo-says-80-of-employees-may-switch-to-blended-home-office-work.

[10] https://www.theglobeandmail.com/business/article-is-the-office-era-over-the-surprising-truth-about-working-from-home/.

[11] https://foxnebraska.com/news/nation-world/tech-giants-are-embracing-remote-work-others-may-follow

[12] https://www.jacobinmag.com/2020/04/worker-surveillance-work-from-home-employee-monitoring-software.

[13] https://jacobinmag.com/2020/02/jeff-bezos-aoc-ocasio-cortez-amazon-earth-fund-cooperative.

[14] https://www.theglobeandmail.com/business/article-is-the-office-era-over-the-surprising-truth-about-working-from-home/.

Koronavirüs sonrası evden çalışmak patronlara işçilerin yaşamları üzerinde daha büyük bir denetim verecektir – Luke Savage” üzerine 2 düşünce

  1. ziznase

    Reblogged this on ZÎZNASE and commented:
    evde kal dediler. şimdi ömür boyu evde emekli edecekler…önemli bir tartışmadır..sağlık adına özgürlükler sınırlanıyor..

    Cevapla
  2. Geri bildirim: LUKE SAVAGE / Evden Çalışmak, Çalışanların Yaşamına Daha Fazla Denetim Getirecek. – YA SONRASI?

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s